تا آنجا كه مىفرمايد : ( وَلا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى ، مشركين مىگفتند : خدا فرزند گرفته منزه است خدا ، بلكه فرشتگان بندگان مقرب خدايند ، ( تا آنجا كه مىفرمايد ) و شفاعت نمىكنند مگر براى كسى كه خدا بپسندد ) « 1 » . كه يكى از آنان عيسى بن مريم ع است ، كه در روز قيامت شفاعت مىكند ، و نيز مىفرمايد ( وَلا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِه الشَّفاعَةَ ، إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ ، وَهُمْ يَعْلَمُونَ ، آن كسانى كه مشركين بجاى خدا ميخوانند ، مالك شفاعت نيستند ، تنها كسانى مالك شفاعتند ، كه به حق شهادت ميدهند و خود داناى حقند ) « 2 » . و اين دو آيه شريفه ، علاوه بر اينكه دلالت مىكنند بر شفاعت انبياء ، دلالت بر شفاعت ملائكه نيز دارند ، چون در اين دو آيه گفتگو از فرزند خدا بود ، كه مشركين ملائكه را دختران خدا مىپنداشتند و يهود و نصارى مسيح و عزير را پسر خدا مىپنداشتند . دسته اى ديگر از شفيعان روز قيامت ملائكه هستند ، كه قرآن كريم در باره شفاعت كردن آنان مىفرمايد : ( وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّماواتِ ، لا تُغْنِي شَفاعَتُهُمْ شَيْئاً ، إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّه لِمَنْ يَشاءُ وَيَرْضى ، و چه بسيار فرشته كه در آسمانهايند ، و شفاعتشان هيچ اثرى ندارد ، مگر بعد از آنكه خدا براى هر كس بخواهد اجازه دهد ) « 3 » ، و نيز مىفرمايد : ( مَئِذٍ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ ، إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَه الرَّحْمنُ ، وَرَضِيَ لَه قَوْلًا ، يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ ، وَما خَلْفَهُمْ ، امروز شفاعت سودى نمىبخشد ، مگر كسى كه رحمان به او اجازه داده باشد ، و سخن او پسنديده باشد ، خدا آنچه را كه پيش روى ايشانست ، و آنچه را از پشت سر فرستاده‌اند ، ميداند ) « 4 » . طائفه ديگر از شفيعان در قيامت شهدا هستند ، كه آيه : ( وَلا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِه الشَّفاعَةَ ، إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ ، وَهُمْ يَعْلَمُونَ ) ، « 5 » كه ترجمه اش گذشت ، دلالت بر آن دارد ، چون اين طائفه نيز به حق شهادت دادند ، پس هر شهيدى شفيعى است ، كه مالك شهادت است ، چيزى كه هست اين شهادت ، همانطور كه در سوره فاتحه گفتيم ، و به زودى در تفسير آيه : ( وَكَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً ، لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ ) « 6 » نيز خواهيم گفت ، مربوط باعمال است ، نه شهادت به معناى كشته شدن در ميدان جنگ ، از اينجا روشن مىشود : كه مؤمنين نيز از شفيعان روز قيامتند ، براى اينكه خداى تعالى خبر داده ، كه مؤمنين نيز در روز قيامت ملحق بشهداء ميشوند ، و فرموده : ( وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّه وَرُسُلِه ، أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ ، وَالشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ ، و كسانى كه به خدا و رسولش ايمان

--> 1 - سوره انبياء آيه 28 2 - زخرف آيه 86 3 - سوره نجم آيه 26 4 - سوره طه آيه 110 5 - سوره بقره آيه 143 6 - سوره زخرف آيه 86